OEE (Overall Equipment Effectiveness) คือดัชนีวัดว่าเครื่องจักรทำงานได้เต็มศักยภาพแค่ไหน คำนวณจากการคูณกันของ 3 ส่วน คือ Availability × Performance × Quality. ค่า OEE 100% หมายถึงผลิตของดีล้วน เต็มความเร็ว และไม่มีหยุดเลย ซึ่งในโลกจริงโรงงานระดับ world-class อยู่ที่ราว 85%
องค์ประกอบ 3 ตัวของ OEE
- Availability = เวลาที่เครื่องเดินจริง ÷ เวลาที่วางแผนจะเดิน (วัดผลกระทบจาก downtime)
- Performance = ความเร็วจริง ÷ ความเร็วมาตรฐาน (วัดการเดินช้าและ micro-stop)
- Quality = ของดี ÷ ของที่ผลิตทั้งหมด (วัด defect และ rework)
ตัวอย่างคำนวณ OEE ทีละขั้น
สมมติกะหนึ่ง 8 ชั่วโมง (480 นาที) วางแผนเดินเครื่อง 420 นาที (หัก break 60 นาที):
- เครื่องหยุดเสีย 30 นาที เหลือเดินจริง 390 นาที → Availability = 390/420 = 92.9%
- ความเร็วมาตรฐาน 60 ชิ้น/นาที ควรได้ 23,400 ชิ้น แต่ผลิตจริง 19,500 ชิ้น → Performance = 19,500/23,400 = 83.3%
- ในของ 19,500 ชิ้น เสีย 300 ชิ้น → Quality = 19,200/19,500 = 98.5%
- OEE = 92.9% × 83.3% × 98.5% = 76.2%